از تأکید بر مسئولیت راهبردی دانشگاه‌ها در قبال نخبگان خارجی تا تجلیل از ۱۶ دانشگاه برگزیده کشور در آیین سومین جشنواره جایزه ملی ثریا
.JPG)
آیین سومین جشنواره جایزه ملی ثریا، با حضور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، رئیس بنیاد ایران‌شناسی و سفرای بعضی از کشورها و جمعی از رؤسا، معاونان و مدیران بین‌الملل دانشگاه‌های سراسر کشور در تاریخ ۲۸ مهر۱۴۰۵ در سالن همایش‌های بین‌المللی امام رضا (ع ) دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد.
در ابتدای این مراسم دکتر محمود مهرداد شکریه رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران با اشاره به اهمیت راهبردی جذب دانشجویان بین‌الملل، بر ضرورت توسعه خدمات رفاهی، گسترش همکاری‌های آموزشی و پژوهشی، بازاریابی هدفمند و صیانت از کیفیت آموزش عالی تأکید کرد.
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران با بیان اینکه ارائه خدماتی نظیر خوابگاه، تغذیه و سفرهای فرهنگی برای آشنایی بیشتر دانشجویان خارجی با فرهنگ ایران‌زمین مستلزم حمایت و برنامه‌ریزی است، افزود: در حال حاضر بخش عمده‌ای از دانشجویان خارجی کشور از طیف محدودی از کشورها جذب می‌شوند؛ در حالی که با تمرکز بر کشورهای پرجمعیت و هدف (مانند هند و پاکستان) و توسعه دوره‌های مهارتی و کوتاه‌مدت کاربردی، می‌توان به افزایش این آمار و تربیت نیروهای متخصص کمک شایانی کرد.
.JPG)
دکتر شکریه یکی از موانع اصلی در این حوزه را مشکلات بانکی و دریافت شهریه دانست و ضمن قدردانی از پیگیری‌های صورت‌گرفته، بر لزوم دریافت شهریه ارزی توسط دانشگاه‌ها تأکید کرد. وی همچنین با اشاره به اهمیت فعالیت‌های رسانه‌ای در معرفی چهره واقعی و توانمندی‌های علمی ایران در سطح بین‌الملل، خاطرنشان کرد: وظیفه مهم دانشگاه‌ها تنها انتقال علم نیست، بلکه تربیت نیروی انسانی متعهد و آشنا با فرهنگ استقلال و آزادی است تا در آینده مدیران ارشد کشورهای خود باشند.
.JPG)
در ادامه این مراسم، دکتر سعید حبیبا معاون وزیر و رئیس سازمان امور دانشجویان با تبیین رویکردهای این سازمان در راستای دیپلماسی علمی و برنامه هفتم پیشرفت، از اجرای مجموعه‌ای از اقدامات زیرساختی برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی خبر داد.
رئیس سازمان امور دانشجویان، راه‌اندازی سامانه جامع امور دانشجویان بین‌الملل (ادب)، مستثنی شدن دانشجویان خارجی از محدودیت‌های مناطق ممنوعه، اعطای اقامت تحصیلی متناسب با طول دوره و تسهیل تردد مکرر را از جمله گام‌های مؤثر در رفع بروکراسی‌های اداری برشمرد.
دکتر حبیبا همچنین با اشاره به حل مشکل حساب‌های ارزی دانشگاه‌ها با همکاری بانک مرکزی و خزانه‌داری کل کشور، از صدور مجوز آموزش به زبان‌های بین‌المللی (انگلیسی و عربی) برای ۳۰ دانشگاه برتر کشور خبر داد و افزود: علاوه بر این، ۶ دانشگاه کشور مجوز جذب دانشجوی بین‌المللی به‌صورت کاملاً مجازی را دریافت کرده‌اند و پرونده حدود ۶۰ دانشگاه دیگر نیز در دست بررسی است.
.JPG)
برگزاری آزمون بسندگی زبان فارسی («پارسیک»)، پیوند دانشجویان بین‌المللی با پارک‌های علم و فناوری و اکوسیستم نوآوری کشور، و تدوین آیین‌نامه جذب استعدادهای ممتاز و درخشان، از دیگر محورهای کلیدی سخنان معاون وزیر علوم در این رویداد ملی بود.
سومین آیین «جایزه ملی ثریا» با حضور جمعی از مسئولان، نمایندگان مجلس، مدیران دانشگاهی و دیپلمات‌های خارجی به میزبانی دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد. در این نشست، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی و سفیر عراق در تهران ابعاد تازه‌ای از سیاست‌های جذب دانشجوی خارجی و افق‌های دیپلماسی علمی را تبیین کردند.
.JPG)
سپس دکتر علیرضا منادی سفیدان، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی، با اشاره به اهداف تعیین‌شده در قانون برنامه هفتم پیشرفت اظهار داشت: مجلس در برنامه هفتم، جذب ۳۲۰ هزار دانشجوی بین‌المللی را هدف‌گذاری کرده است. در حال حاضر حدود ۸۵ هزار دانشجوی خارجی در دانشگاه‌های کشور تحصیل می‌کنند که بیانگر تحقق نزدیک به ۲۵ درصد این هدف است و باید در دوره پنج‌ساله برنامه به سقف تعیین‌شده دست یابیم.
وی با تأکید بر پاسداشت زبان فارسی و هویت تاریخی علم در کشور افزود: «دانشجویان بین‌المللی باید بدانند به کشوری گام نهاده‌اند که دیرینه‌ای بس کهن در آموزش عالی و تمدن جهانی دارد. در متون دینی و تاریخی ما نیز به جایگاه ایرانیان در اشاعه علم تصریح شده است. زبان فارسی، زبان ملی و شناسنامه هویتی ماست و هم‌زمان با حفاظت از آن، گسترش آموزش عالی در مقیاس بین‌المللی از اولویت‌های حیاتی کشور محسوب می‌شود.
رئیس کمیسیون آموزش مجلس با یادآوری کارنامه کهن آموزش عالی در ایران گفت: ایرانیان از پیشگامان بنیان‌گذاری نهادهای آموزش عالی در جهان بوده‌اند؛ دانشگاه جندی‌شاپور با قدمتی نزدیک به ۱۷۵۰ سال، کانون بزرگ علمی عصر خود به شمار می‌رفت. در سده‌های بعد نیز مجموعه دانشگاهی ربع رشیدی در تبریز با حضور حدود ۶ هزار دانشجوی خارجی همراه با خانواده‌هایشان، تدریس به هشت زبان و تولید گسترده دارو، نمادی از پویایی علمی کشور بود. اگرچه آن مجموعه در گذر حوادث تاریخی دوام نیاورد، اما بیانگر ظرفیت عظیم تاریخی این سرزمین در پذیرش دانش‌پژوهان بین‌المللی است.
.JPG)
وی با اشاره به تحولات علمی پس از انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: با وجود تمام محدودیت‌ها، ایران امروز در میان ۲۴ کشور برتر جهان از نظر تولید علم جای دارد و در حوزه‌های پیچیده‌ای چون فناوری هسته‌ای، نانو و زیست‌فناوری به دانش بومی دست یافته است؛ دستاوردهایی که استمرار میراث بزرگانی نظیر ابن‌سینا و زکریای رازی در تاریخ پزشکی و علوم تجربی است.»
منادی با اشاره به نقش دانشجویان خارجی در ارتقای شناخت جهانی از واقعیت‌های جامعه ایرانی یادآور شد: «دانشجویانی که از کشورهای همسایه و سایر مناطق برای تحصیل به ایران می‌آیند، می‌توانند راویان راستین فرهنگ، تمدن و اخلاق جامعه ایرانی باشند. تجربه مستقیم زیست در ایران، شناختی فراتر از تبلیغات بیرونی رقم می‌زند و پیوندهای عاطفی و انسانی پایداری میان ملت‌ها پدید می‌آورد.»
وی به پیشرفت‌های زیرساختی و فناوری در کشور نیز اشاره کرد و افزود: «توسعه رصدخانه ملی در ارتفاعات گرگش کاشان با تلسکوپ ۳.۴ متری و نیز توانمندی پژوهشگران کشور در تولید شش واکسن داخلی و واکسن‌های استنشاقی در دوران کرونا، نمونه‌هایی عینی از توان علمی بومی است که می‌تواند محور معرفی ظرفیت دانشگاه‌های ایران به جامعه دانشگاهی بین‌الملل باشد.»
رئیس کمیسیون آموزش مجلس در ادامه به لزوم رفع دغدغه‌های تحصیلی جوانان ایرانی پرداخت و گفت: پیش‌بینی مقررات قانونی معافیت تحصیلی برای محصلان و دانشجویان ایرانی در خارج از کشور، گامی در راستای تسهیل پیوندهای تحصیلی و حفظ ارتباط آنان با میهن بود. در این مسیر، بررسی دقیق اعتبار دانشگاه‌های خارجی و شفافیت سازوکارهای ارزیابی مدارک ضرورت دارد تا دانش‌آموختگان پس از بازگشت، با موانع اداری نامتعارف مواجه نشوند.
منادی در پایان تأکید کرد: نگرانی‌ها و دیدگاه‌های پیرامون پیامدهای جذب گسترده دانشجوی خارجی باید شنیده و مدیریت شود، اما این موضوع نباید نگاه ما را به دیپلماسی علمی محدود سازد. مسیر ورود و تحصیل دانشجویان بین‌المللی باید روان، قانون‌مند و در خدمت ارتقای جایگاه دانشگاه‌های ایران باشد.
.JPG)
در بخش دیگری از این مراسم، یاسر عبدالزهرا، سفیر جمهوری عراق در ایران، به تشریح ضرورت بازنگری در ساختار مناسبات دانشگاهی دو کشور همسایه پرداخت و گفت: «تغییرات قانونی جدید در عراق محدودیت‌هایی را برای ادامه تحصیل کارمندان در دانشگاه‌های خارج از کشور ایجاد کرده است. با توجه به اینکه حدود ۸۵ درصد از دانشجویان عراقی شاغل به تحصیل در ایران در زمره کارمندان هستند، این ضوابط می‌تواند ترکیب و حجم پذیرش را دستخوش دگرگونی کند.
وی افزود: «این دگرگونی را نباید یک مانع تلقی کرد، بلکه مجالی مناسب برای بازتعریف همکاری‌هاست. اگر روابط ما صرفاً بر مدار تبادل دانشجو متمرکز بماند، در بلندمدت آسیب‌پذیر خواهد شد. باید الگوی همکاری را از سطح پذیرش سنتی دانشجو به‌سوی اجرای طرح‌های مشترک علمی، صنعتی و پژوهشی سوق دهیم.
سفیر عراق با اشاره به اسناد همکاری پیشین خاطرنشان کرد: تفاهم‌نامه‌هایی با سابقه ۲۵ سال میان دو کشور وجود دارد که ظرفیت‌های بالایی را برای حل چالش‌های روزمره منطقه پیش‌بینی کرده‌اند. موضوعاتی نظیر منابع آب، بحران ریزگردها، چالش‌های بخش نفت و گاز، کشاورزی، علوم پزشکی و فناوری‌های نوین نظیر هوش مصنوعی مسائلی مشترک هستند که ملت‌های ما با آن‌ها مواجه‌اند و دانشگاه‌های برتر دو کشور می‌توانند راهکارهای کاربردی برای آن‌ها تدوین کنند.
عبدالزهرا توسعه همکاری‌ها در قالب‌های نهادی نو را خواستار شد و اظهار داشت: تأسیس دانشگاه مشترک، تعریف دوره‌های تحصیلی با اعطای مدرک دوجانبه و راهنمایی مشترک پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها، الگوهایی آزموده‌شده برای ارتقای کیفی ارتباطات علمی است. با استقرار ساختار مدیریتی جدید در عراق و علاقه ملموس مسئولان دو طرف، فرصت مناسبی برای شتاب‌بخشی به این طرح‌ها فراهم شده است.
وی در پایان تصریح کرد: جمهوری عراق آمادگی کامل دارد پیوندهای دانشگاهی خود را با جمهوری اسلامی ایران بر پایه منافع مشترک، توسعه پروژه‌های فناورانه و آینده‌نگری علمی استوار سازد.
.JPG)
در ادامه برنامه حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی رستمی، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، با تبیین جایگاه دانش در تقویت توان بازدارندگی و اقتدار ملی گفت: رشد علمی یکی از درخشان‌ترین افتخارات انقلاب اسلامی است؛ آمارهایی مانند رشد ۴۰ برابری پزشکان متخصص زن، گواه این جهش چشمگیر در سطح بین‌المللی است.
وی انتخاب ایران از سوی داوطلبان خارجی به‌ویژه دانشجویان کشور دوست و برادر عراق را نشان‌دهنده ظرفیت‌های علمی کم‌نظیر دانشگاه‌های کشور دانست و تأکید کرد: مسئولیت دانشگاه‌ها در قبال دانشجویان خارجی مضاعف است و نمی‌توان با نگاهی یکسان و مشابه با سایرین با آنان برخورد کرد. باید بسته‌های حمایتی ویژه در ابعاد آموزشی، فرهنگی و تربیتی تعریف شود تا این عزیزان پس از فارغ‌التحصیلی، مبلّغ تخصص، اخلاق و شکوه جریان علمی ایران باشند.
حجت‌الاسلام رستمی همچنین با اشاره به نقش شورای عالی انقلاب فرهنگی، بر لزوم همگرایی کامل میان سازمان امور دانشجویان، وزارت بهداشت، وزارت امور خارجه و پلیس مهاجرت در رفع دغدغه‌های اقامتی و رفاهی دانشجویان تأکید کرد.
دکتر علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی، با یادآوری فرموده امیرالمؤمنین (ع) «العِلمُ سُلطان» اظهار کرد: «مسلح شدن به علم، تنها مسیر عزت، اقتدار و صیانت از استقلال ملت‌هاست. تجارب چهار دهه گذشته نشان داد با باور به اراده ملی و اتکا به دانش، می‌توان از ساخت نخستین ابزارهای دفاعی در دوران دفاع مقدس به قله‌های فناوری در حوزه‌های سلول‌های بنیادی، هسته‌ای، موشکی و هوافضا دست یافت.»
وی با یادآوری اشتراکات عمیق تمدنی و تاریخی ایران و عراق خطاب به دانشجویان بین‌المللی گفت: علم و اندیشه محدود به مرزهای جغرافیایی نیست و به تمام بشریت تعلق دارد. همسایگی یک الزام جغرافیایی است، اما ایجاد دوستی، تفاهم و همکاری، انتخابی هوشمندانه و مسئولیتی مشترک به شمار می‌رود. شما دانشجویان، سفیران ادراک متقابل و معماران شبکه‌های همکاری علمی میان ملت‌ها در آینده‌اید.
.JPG)
دکتر حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در حاشیه این جشنواره با اشاره به اهمیت بین‌المللی‌سازی آموزش عالی در تعمیق صلح و مدارا اظهار داشت: به‌زودی شعبه دانشگاه تهران با ۱۴ رشته تحصیلی فعالیت خود را در کشور عراق آغاز می‌کند. این موضوع به تصویب دولت عراق رسیده و فرایندهای اجرایی آن در حال پیگیری است.
وی آموزش عالی فرامرزی را جریانی دوسویه در انتقال تجارب دانست و افزود: در تعاملات علمی بین‌المللی، ضمن بهره‌گیری از ظرفیت‌های دیگر کشورها، دستاوردهای علمی کشور را نیز به اشتراک می‌گذاریم.
وزیر علوم در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص گلایه‌مندی برخی دانشجویان بین‌المللی از روند طولانی صدور مجوزهای اقامتی و امنیتی گفت: اگرچه ارزیابی‌های عمومی و صلاحیت‌های آموزشی در تمام نظام‌های دانشگاهی دنیا رایج است، اما طولانی شدن فرایند صدور مجوزها نقصی است که حق را به دانشجویان می‌دهد. برای حل این مشکل، مذاکرات و هماهنگی‌های لازم با دستگاه‌های ذی‌ربط در جریان است و امیدواریم این چالش در کوتاه‌ترین زمان برطرف شود.
بر اساس ارزیابی‌های جامع هیئت داوران مبتنی بر شاخص‌های دقیق آموزشی، پژوهشی، زیرساختی و کیفیت خدمات رفاهی و اقامتی، ۱۶ مؤسسه آموزش عالی برتر کشور در سه رده معرفی و تجلیل شدند:
۱. دانشگاه‌های برگزیده در حوزه بین‌الملل:
- دانشگاه‌های رده سرآمد: دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، دانشگاه کردستان، دانشگاه صنعتی شریف
- دانشگاه‌های رده برتر: دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه صنعتی سهند تبریز
- دانشگاه‌های شایسته تقدیر: دانشگاه تهران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه شیراز، دانشگاه ارومیه
۲. مراکز برتر آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان (آزفا):
- مرکز آزفای دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)
- مرکز آزفای دانشگاه فردوسی مشهد
- مرکز آزفای دانشگاه شهید چمران اهواز
۳. مراکز برگزیده در حوزه خدمات کنسولی:
- دانشگاه علوم پزشکی تهران
- دانشگاه علامه طباطبائی
- دانشگاه سمنان
- در بخش پایانی این آیین، پنل‌های تخصصی «رؤسای دانشگاه‌ها و کارگروه ملی جذب دانشجویان بین‌الملل» و «رؤسای مراکز آزفا» با حضور دکتر سعید حبیبا، معاون وزیر و رئیس سازمان امور دانشجویان، برگزار شد و مدیران دانشگاه‌ها پیرامون رفع چالش‌های پیش‌رو به تبادل نظر پرداختند.
همچنین در حاشیه این جشنواره، نمایشگاهی از فرهنگ، آداب و رسوم کشورهای مختلف با مشارکت پرشور دانشجویان غیرایرانی -به‌ویژه غرفه اختصاصی دانشجویان کشور عراق دایر شد که مورد توجه و بازدید مسئولان و میهمانان قرار گرفت.
|
.JPG)
